Đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển Khu kinh tế Ninh Cơ
Khu kinh tế (KKT) Ninh Cơ đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt thành lập tại Quyết định số 88/QĐ-TTg ngày 14/01/2025, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong phát triển kinh tế biển của tỉnh Ninh Bình. Đồng thời mở ra cơ hội lớn để địa phương bứt phá trở thành trung tâm kinh tế biển mới của vùng Đồng bằng sông Hồng, góp phần sớm hiện thực hóa khát vọng đưa vùng duyên hải Vịnh Bắc Bộ trở thành vùng kinh tế tăng trưởng nhanh và bền vững của cả nước.
Lợi thế vượt trội trong thu hút đầu tư chiến lược
Trong bối cảnh các địa phương trong vùng như Bắc Ninh, Hải Dương, Hải Phòng dần cạn kiệt quỹ đất phát triển công nghiệp, KKT Ninh Cơ nổi lên như một điểm sáng đầu tư nhờ quỹ đất rộng lớn 13.950 ha; phần lớn do Nhà nước quản lý, thuận lợi cho giải phóng mặt bằng và phát triển hạ tầng. Trải dài trên các xã Hải Thịnh, Hải Xuân, Rạng Đông, Quỹ Nhất và vùng bãi bồi ven biển, khu vực này nằm ở cực Nam của tỉnh Ninh Bình – cửa ngõ quan trọng kết nối tam giác tăng trưởng Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh và vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ.
Đây là cửa ngõ giao thương, kết nối hiệu quả với các trung tâm kinh tế lớn của cả nước và khu vực Đông Bắc Á, trong đó có Trung Quốc. Thế mạnh nổi bật của KKT là hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ: đường bộ, đường thủy, cảng biển và đường hàng không, kết nối với cao tốc Bắc – Nam, cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng – Quảng Ninh; tuyến đường thủy Lạch Giang – Hà Nội và Cửa Đáy – Ninh Bình; cùng các cảng biển, sân bay quốc tế như Nội Bài, Cát Bi.
KKT Ninh Cơ còn sở hữu nguồn tài nguyên phong phú gồm đất, nước, rừng và biển, thuận lợi phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp, thủy sản và du lịch sinh thái, bao gồm du lịch biển đảo. Hệ thống sông ngòi được quy hoạch luồng lạch đặc biệt, mở ra không gian phát triển cảng biển tổng hợp có khả năng đón tàu trọng tải đến 300.000 DWT. Đây là nền tảng vững chắc để hình thành các khu công nghiệp năng lượng, chế biến, dệt may, logistics và dịch vụ cảng biển.
Đồng thời, khu vực cũng sở hữu tiềm năng du lịch phong phú với các khu nghỉ dưỡng như Thịnh Long và Rạng Đông, rừng ngập mặn, bãi bồi ven biển và hệ thống di tích lịch sử văn hóa đa dạng. Dân số khu vực đạt khoảng 67.000 người (năm 2021), dự kiến tăng lên 114.000-125.000 người vào năm 2040. Tỷ lệ lao động qua đào tạo dự kiến đạt 85% vào năm 2035, là lợi thế lớn về nhân lực để thu hút các nhà đầu tư chiến lược trong thời gian tới. Thực tế, KKT Ninh Cơ đã cho thấy sức hút đầu tư mạnh mẽ ngay cả trước khi được phê duyệt. Tổng vốn đăng ký của các dự án đã đạt khoảng 216 nghìn tỷ đồng (tương đương 9,2 tỷ USD).
Các ví dụ điển hình bao gồm: Nhà máy nhiệt điện BOT Nam Định 1 với tổng vốn đầu tư 46,98 nghìn tỷ đồng (tương đương hơn 2 tỷ USD); dự án phát triển hạ tầng Khu công nghiệp Rạng Đông với 4,92 nghìn tỷ đồng (tương đương 203 triệu USD); và các dự án khác trị giá gần 100 nghìn tỷ đồng của Tập đoàn Xuân Thiện… Đáng chú ý, mới đây (ngày 23/6), Tổ hợp Thép Xanh Xuân Thiện quy mô hơn 400 ha, công suất 9,5 triệu tấn thép/năm với tổng vốn đầu tư 98 nghìn tỷ đồng đã được Tập đoàn Xuân Thiện khởi công.
Cụ thể, Nhà máy Thép Xanh Xuân Thiện Nam Định số 1 có công suất 7,5 triệu tấn/năm (88 nghìn tỷ đồng); Nhà máy Thép Xanh Xuân Thiện Nghĩa Hưng sản xuất thép từ phế liệu (2 triệu tấn/năm, vốn 10 nghìn tỷ đồng). Đây là tổ hợp sản xuất thép tiên phong áp dụng công nghệ lò hồ quang điện, sử dụng khí LNG và hướng tới hydro xanh, giảm phát thải CO2 tới 86%, phù hợp với cam kết của Việt Nam tại COP26, tạo ra dòng sản phẩm “thép sạch” đủ tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường cao cấp, góp phần tạo đột phá trong phát triển kinh tế – xã hội địa phương và là động lực lớn cho KKT Ninh Cơ.
Ngày càng nhiều doanh nghiệp lớn, công nghệ cao đầu tư vào Khu công nghiệp Dệt may Rạng Đông, góp phần hình thành và phát triển KKT Ninh Cơ thành một khu kinh tế biển tổng hợp, đa ngành, đa chức năng.
Quy hoạch hạ tầng bài bản, sẵn sàng bứt phá thu hút đầu tư
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Quyết định 88/QĐ-TTg, việc phát triển KKT Ninh Cơ sẽ được thực hiện theo 3 giai đoạn: Giai đoạn I (2024-2026), hoàn thành quy hoạch chung, quy hoạch chi tiết 1/2000 và khởi công các dự án hạ tầng trọng điểm.
Giai đoạn II (2026-2030) tập trung phát triển công nghiệp, dịch vụ, đô thị và đồng bộ hóa hạ tầng kinh tế – xã hội. Giai đoạn III (sau năm 2030) hướng tới phát triển toàn diện và hiện đại hóa hạ tầng khu kinh tế. Tỉnh đặt mục tiêu phát triển khu kinh tế thành một khu kinh tế biển hiện đại, đa ngành vào năm 2030, tập trung vào: công nghiệp vật liệu xây dựng (thép xanh, xi măng), năng lượng sạch, logistics, cảng biển, thương mại, du lịch và nông – ngư nghiệp công nghệ cao.
Trong giai đoạn 2026-2030, KKT Ninh Cơ dự kiến đạt mức tăng trưởng kinh tế 14-15%/năm, tạo việc làm cho khoảng 55.000 lao động; thu ngân sách khoảng 3.000 tỷ đồng; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 80%. Tổng nhu cầu vốn phát triển KKT Ninh Cơ giai đoạn 2021-2050 ước tính khoảng 237.870 tỷ đồng.
Cụ thể, ngân sách giai đoạn 2021-2030 là 83.500 tỷ đồng (79.500 tỷ đồng cho các dự án trọng điểm, 4.000 tỷ đồng cho hạ tầng xã hội); và giai đoạn 2031-2050 khoảng 154.340 tỷ đồng. Cơ cấu huy động vốn là 10-15% từ ngân sách Nhà nước, 85-90% còn lại từ huy động xã hội. Tỉnh đã bố trí 2.500 tỷ đồng từ ngân sách Nhà nước cho giai đoạn 2021-2023; nhu cầu còn lại đến năm 2030 là 5.852 tỷ đồng, bao gồm 700 tỷ đồng từ ngân sách trung ương, 3.500 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh và 1.652 tỷ đồng từ ngân sách các địa phương trong vùng dự án.
Để đảm bảo thực hiện hiệu quả, tỉnh đã chủ động tham khảo kinh nghiệm của các khu kinh tế biển tương đồng, cơ cấu lại nguồn lực đầu tư, đẩy mạnh phân kỳ và ưu tiên các dự án trọng điểm. Đồng thời, tập trung cải thiện môi trường đầu tư, cải cách thủ tục hành chính, tăng cường xúc tiến đầu tư, thiết lập quan hệ với các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư chiến lược, mở rộng hợp tác qua hình thức PPP và ODA.
Trên thực tế, hạ tầng KKT Ninh Cơ đang dần hình thành với các dự án quan trọng: dự án chỉnh trị cửa Lạch Giang (hoạt động từ năm 2016), cho phép tàu 1.000-3.000 tấn lưu thông từ biển vào đất liền. Dự án kênh nối Đáy – Ninh Cơ (đưa vào vận hành cuối tháng 7/2023, tổng vốn 2.300 tỷ đồng) giúp tối ưu hóa hiệu quả đầu tư luồng hàng hải qua cửa Lạch Giang.
Vận tải biển của tỉnh và khu vực phía Bắc đang khởi sắc, lượng hàng hóa dự kiến tăng nhanh nhờ dòng vốn FDI đổ về. Mạng lưới đường bộ huyết mạch đang được đầu tư, kết nối các trung tâm kinh tế vùng và các huyện ven biển với hệ thống giao thông quốc gia, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển các khu, cụm công nghiệp và đô thị ven biển.
Ông Nguyễn Hoàng Anh, Trưởng Ban Quản lý các KCN và KKT tỉnh, chia sẻ: “Sau khi Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Khu kinh tế, số lượng nhà đầu tư đến tìm hiểu, xúc tiến đầu tư đã tăng lên đáng kể, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, logistics và du lịch nghỉ dưỡng.” Hiện nay, các sở, ban, ngành và địa phương đang tập trung bám sát lộ trình, kế hoạch theo yêu cầu của Thủ tướng tại Quyết định số 88/QĐ-TTg, tích cực triển khai hiệu quả mọi nhiệm vụ để thúc đẩy phát triển Khu kinh tế với tinh thần khẩn trương, đồng bộ và hiệu quả.
Ưu tiên trước mắt là đảm bảo tiến độ và chất lượng các nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn I (đến năm 2026). Đặc biệt chú trọng hoàn thành quy hoạch chung và quy hoạch phân khu xây dựng tỷ lệ 1/2000 cho các phân khu chức năng (khu công nghiệp, cảng biển, khu du lịch – dịch vụ, khu đô thị mới…). Đẩy nhanh xây dựng hạ tầng then chốt: đường ven biển, tỉnh lộ, cảng biển; hoàn thành các dự án trọng điểm như Tổ hợp Thép Xanh và cảng biển tổng hợp giai đoạn 1. Tập trung thu hút đầu tư, đặc biệt vào Khu công nghiệp Dệt may Rạng Đông, chuẩn bị quỹ đất sạch, khu tái định cư và hỗ trợ tốt nhất cho doanh nghiệp.
Các địa phương trong KKT Ninh Cơ đã và đang phối hợp chặt chẽ, tích cực chuẩn bị tốt nhất về hạ tầng, nguồn lực đất đai và cơ chế chính sách, chủ động hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thủ tục đầu tư thuận lợi, nhanh chóng, sẵn sàng đón làn sóng đầu tư mới. Với quy hoạch rõ ràng, hạ tầng từng bước hoàn thiện, chính sách thu hút đầu tư cởi mở, minh bạch, sự vào cuộc đồng bộ của các cấp chính quyền và cam kết mạnh mẽ từ các nhà đầu tư chiến lược, KKT Ninh Cơ đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành trung tâm kinh tế biển mới của vùng Đồng bằng sông Hồng, tạo động lực mạnh mẽ đưa Ninh Bình bước vào kỷ nguyên tăng trưởng mới.
